Prawidłowe ustawienie kolumn głośnikowych

0

Prawidłowe ustawienie kolumn głośnikowych to połowa sukcesu do uzyskania najlepszego brzmienia. W jaki sposób poprawnie rozmieścić kolumny? Czy ich wysokość ma znaczenie? Co z akustyką pomieszczenia? Sprawdza to nasz Ekspert, który przybliża kilka prostych zasad, które należy stosować przy ustawianiu zespołów głośnikowych w systemach stereo oraz kina domowego.

Kluczowym czynnikiem odgrywającym ważną rolę w kreowaniu brzmienia w konfiguracji dwukanałowej, jak i wielokanałowej jest właściwie przeprowadzona czynność związana z ustawieniem kolumn w pomieszczeniu odsłuchowym. W zasadzie bez dobrze ustawionych kolumn, bez względu na to czy będziemy korzystać z zestawu kina domowego czy też stereo, nie uzyskamy brzmienia wiernie oddającego efekty przestrzenne, barwę instrumentów, charakterystykę poszczególnych dźwięków, czy realizmu filmowych wydarzeń. Istnieje jednak kilka prostych zasad, do których stosując się, przyszły użytkowniku systemów audio będziesz mógł cieszyć się z satysfakcjonującego brzmienia.

Ustawienie kolumn – symetria

Prawidłowe ustawienie kolumn głośnikowych, Denon Store

Najważniejszy czynnik, jaki musimy wziąć pod uwagę, wiąże się z dążeniem do zachowania symetrii między poszczególnymi kolumnami. Nie tylko w płaszczyźnie pionowej, ale również poziomej. Najprościej rzecz ujmując, pamiętajmy, że kolumny powinny się znajdować w tej samej odległości od miejsca odsłuchowego. Oprócz tego pamiętamy o  podobnym dystansie kolumn między sobą.

Najprostszą metodą, pozwalającą spełnić ten najważniejszy warunek jest zastosowanie się do zasady trójkąta równobocznego. Dwa jego wierzchołki tworzyć będą punkty, w których ustawimy kolumny, natomiast w trzecim punkcie znajdzie się miejsce odsłuchowe. Oczywiście odległość między słuchaczem, a kolumnami nie musi być zachowana z dokładnością co do centymetra, a pewne odchyłki od normy niekiedy mogą nawet pozytywnie wpłynąć (w zależności od akustyki pomieszczenia) na odbiór przestrzeni i lokalizacji źródeł pozornych kreślonych przez kolumny pracujące w konfiguracji stereo.

Ustawienie kolumn – prawidłowa wysokość

Kolejny ważny element odpowiadający za właściwy odbiór muzyki odtwarzanej przez kolumny, wiąże się z zachowaniem pożądanej wysokości dla głośnika wysokotonowego. Powinien znajdować się w linii prostej mniej więcej na poziomie ludzkiego ucha. Oczywiście kiedy słuchaczu przyjmujesz pozycję siedzącą w miejscu odsłuchowym.

Prawidłowe ustawienie kolumn głośnikowych, Denon Store

O ile w przypadku podłogowych zespołów głośnikowych sprawa jest prosta, bo głośnik wysokotonowy znajduje się na właściwej wysokości skrupulatnie wyliczonej przez projektantów, o tyle w przypadku niewielkich kolumn podstawkowych użytkownicy często popełniają błędy – ustawiając je na przykład gdzieś na meblościance, niemal pod samym sufitem czy też na podłodze, uniemożliwiając w ten sposób osiągniecie głośnikowi wysokotonowemu właściwej wysokości względem ludzkiego ucha. A jest to przecież ważny aspekt, odpowiadający za prawidłową budowę sceny dźwiękowej przez system stereo.

W przypadku małych kolumn należy stosować podstawki lub też powinniśmy się starać umieścić je na komodzie lub stoliku przy wysokości umożliwiającej spełnienie powyższego warunku.

Akustyka pomieszczenia

Prawidłowe ustawienie kolumn głośnikowych, Denon Store

Również akustyka panująca w pomieszczeniu odsłuchowym może mieć niebagatelny wpływ na uzyskaną jakość dźwięku. Jednak w tym przypadku, nie trzeba stosować się do sztywnych zasad. Należy jednak dążyć do tego, żeby w pokoju, w którym będziemy słuchać muzyki nie panował zbyt intensywny pogłos. Żeby to osiągnąć, wystarczy wykorzystać naturalne właściwości pochłaniające i tłumiące różnych elementów wyposażenia. Mogą to być dywany, zasłony, czy też sofy, fotele etc.

Sprawdź również: „Akustyka wnętrz – czas pogłosu

Meble obite tkaninami, a także wykładziny znajdujące się na podłodze znakomicie pochłaniają część odbić, redukując tym samym efekt pogłosu. Warto więc chociażby postarać się o to, żeby na „gołą” podłogę położyć dywan (szczególnie między punktem odsłuchowym, a kolumnami). Ale też wykorzystać półki na książki lub zasłony i firany do subtelnego wytłumienia bocznych ścian.

Prawidłowe ustawienie kolumn głośnikowych, Denon Store

Z drugiej strony należy pamiętać, że przesadne wytłumienie pokoju przy użyciu różnorakich ustrojów akustycznych może negatywnie wpłynąć na dźwięk. Może zakrzywiać jego naturalny odbiór do postaci niezgodnej z rzeczywistością. Objawiać będzie się to spłaszczeniem odpowiedzi impulsowej. Równa się to z utratą dynamiki, czy też pogorszeniem stereofonii, wyraźnie tracącej na swobodzie w lokalizacji poszczególnych źródeł pozornych, ale i na odwzorowaniu głębi sceny dźwiękowej, cechującej się również tzw. brakiem powietrza między instrumentami, wpływającego na obszerność brzmienia.

Ustawienie systemów wielokanałowych

W systemie wielokanałowym, przy ustawieniu przednich kolumn obsługujących lewy i prawy kanał, użytkownik powinien stosować się do identycznych zasad, jak w odniesieniu do stereo. Natomiast kluczowym elementem, mającym wpływ na budowę kinowej panoramy wielokanałowej jest z kolei ustawienie kolumny centralnej, bocznych (surround) oraz subwoofera.

Prawidłowe ustawienie kolumn głośnikowych, Denon Store

Kolumna centralna również powinna znajdować się mniej więcej na wysokości ludzkich uszu (choć dozwolone są tutaj pewne odchyłki dochodzące do kilku czy kilkudziesięciu centymetrów bez negatywnego wpływu na dźwięk). Kolumnę centralną można również nieco wsunąć względem frontowej lewej i prawej kolumny (ustawienie na wzór elipsy). Pozytywnie to wpłynie na odbiór ludzkich głosów podczas filmowych sesji, czy też wokali, gdy słuchamy studyjnej muzyki w trybie wielokanałowym.

Prawidłowe ustawienie kolumn głośnikowych, Denon Store

Z kolei tylne kolumny, odpowiadające za efekty surround najlepiej będzie ulokować na bocznych ścianach, w okolicy miejsca odsłuchowego. Tylne kolumny również powinny się znajdować na wysokości ludzkich uszu. Będą wtedy oferować najlepszą charakterystykę brzmienia, zwłaszcza w zakresie wysokich tonów.

Z kolei subwoofer, wyposażony w tunel rezonansowy systemu bass-reflex, najlepiej będzie przetwarzał pasmo basu, jeśli ustawimy go w pewnej odległości od ścian, najlepiej gdzieś między obok którejkolwiek kolumny frontowej. Tak ustawiona aktywna jednostka niskotonowa pozwoli cieszyć się z równomiernie rozłożonej masy basu oraz zachować nad nim pożądaną kontrolę.

Najważniejsze czynniki mające wpływ na właściwe ustawienie kolumn w systemach stereo:
  • Zachowanie symetrii między kolumnami, a miejscem odsłuchowym.

  • Stosowanie się do zasady trójkąta równobocznego (jednak nie muszą być to odległości wyliczone co do centymetra).

  • Kolumn nie powinno się dosuwać zbyt blisko ścian, czy też narożników. Jest jeden wyjątek. Producent może wyraźnie zaznaczyć w instrukcji, że wyprodukowane przez niego kolumny zostały specjalnie dostrojone. Dzięki temu dostosowane właśnie do pracy w bezpośrednim sąsiedztwie ścian.

Prawidłowe ustawienie kolumn głośnikowych, Denon Store

  • Kolumny wyposażone w systemy rezonansowe oparte na układzie bass-reflex. Zwłaszcza gdy jest on ulokowany w ich tylnej części, powinny zawsze być odsunięte od ścian na określony dystans. Zwykle w pokojach średniej wielkości (powierzchnia 18-28 m2) odległość ta powinna zawierać się w granicach między 60-150 cm.

  • Należy zachować symetrię wokół miejsca odsłuchowego. Elementy wystroju pomieszczenia o znacznych gabarytach, zwłaszcza te na dystansie tworzonym między kolumnami, a miejscem odsłuchowym, należy ustawić symetrycznie.

  • Głośniki wysokotonowe kolumny lewej, jak i prawej, powinny znajdować się na wysokości ludzkiego ucha.

  • Kolumny można lekko „skręcić” w kierunku miejsca odsłuchowego. Ma to wyraźny wpływ na poprawę charakterystyki tonalnej dźwięku, a także reprodukcji efektów przestrzennych. Taką zasadę w systemach stereo wyznawał legendarny Ken Ishiwata – nieżyjący ambasador marki Marantz – zawsze na swoich prezentacjach sprzętów audio powtarzał, że ustawienie kolumn na wprost słuchacza pozwala odbierać jak najwięcej szczegółów.

  • Najkorzystniejszą dla brzmienia systemu stereo jest akustyka w pokoju o odbiciach i pogłosie na średnim poziomie.

Zobacz także nasz film, w którym wykonujemy instalację systemu stereo:

Najważniejsze czynniki mające wpływ na właściwe ustawienie kolumn w systemach wielokanałowych:
  • Zachowanie symetrii między wszystkimi kolumnami. Jeśli to możliwe, zarówno kolumny obsługujące kanały przednie, jak i tylne, powinny znajdować się w zachowaniem proporcjonalnej odległości między sobą.

  • Aktywny subwoofer (modele wyposażone w tunel Bass-reflex) powinien znajdować się z dala od narożników. Najlepiej gdzieś między lewą, a prawą kolumną przednią, oczywiście z zachowaniem pożądanego dystansu od ściany znajdującej się za kolumnami.

  • Boczne kolumny surround powinny znajdować się prostopadle w kierunku miejsca odsłuchowego. A jeśli to możliwe, również przy zachowaniu równego dystansu dla lewego, jak i prawego kanału. Choć nie jest to aż tak mocno wymagane. Dlaczego? Ponieważ kolumny surround znajdujące się w różnych odległościach zawsze można skorygować za pomocą menu ustawień amplitunera.

  • Kolumnę centralną należy ulokować równolegle do telewizora, najlepiej tuż pod ekranem, zachowując jednocześnie pożądaną wysokość dla głośnika wysokotonowego.

Prawidłowe ustawienie kolumn głośnikowych, Denon Store

Zapraszamy do salonów Denon Store i Audio Forum, w których nasi Specjaliści chętnie pomogą w projekcie instalacji audio oraz w prawidłowym ustawieniu nagłośnienia.

Paweł Sudnik
Specjalista ds. sprzedaży
Denon Store E-Commerce